Wetenschappelijke basiskennis cannabinoïden: Cannabidiol

by Seshata

Cannabidiol of CBD is een van de bekendere en intensiever bestudeerde fytocannabinoïden. De stof werkt als een mediator voor het effect van THC en wordt algemeen beschouwd als niet-psychoactief. Uit onderzoek is echter gebleken dat CBD een kalmerend effect heeft, wat deels kan verklaren waarom soorten met veel CBD om hun “stone” in plaats van hun “high” bekendstaan.

 

Een THC- en CBD-molecuul. Hun zeer grote overeenkomst is duidelijk te zien.

CBD heeft dezelfde chemische formule en molaire massa als THC, namelijk C₂₁H₃₀O₂ en 314,46 g/mol, maar de moleculaire structuur verschilt wel enigszins. Net als THC en de meeste andere lipiden is CBD hydrofoob en lipofiel. Dit betekent dat de stof niet makkelijk in water oplost of emulgeert, maar wel in vet, net als de meeste andere organische oplosmiddelen als butaan en alcohol.

In een zure omgeving verandert CBD in THC door cyclisatie, wat betekent dat er een nieuwe koolstofring wordt gevormd. In een alkalische omgeving, dat wil zeggen als er water aanwezig is, oxideert CBD en verandert in cannabidiol-hydroxyquinone. Deze stof is nog niet grondig onderzocht, maar zou remmend kunnen werken op de leverenzymen die een essentiële rol spelen bij het metabolisme van een ingenomen medicijn.

Cannabidiol in het EC-systeem

Hoewel alom wordt aangenomen dat CBD geen affiniteit voor de cannabinoïdereceptoren heeft, is in ten minste één onderzoek aangetoond dat CBD als een inverse agonist van de CB₂-receptor werkt. Een inverse agonist is een receptorligand die een reactie tegenovergesteld aan die van een agonist veroorzaakt. THC verhoogt de receptoractiviteit tot boven het niveau dat wordt aangetroffen als er geen ligand aanwezig is, terwijl CBD het niveau onder dit standaardniveau brengt. Een antagonist bindt zich daarentegen aan een receptor en blijft inactief, waardoor hij de werking van een naburige agonist tegenhoudt.

De hypothetische nieuwe cannabinoïdereceptor GPR55 wordt wellicht door de werking van CBD beïnvloed. Het is aangetoond dat deze receptor zowel op CBD als THC, als ook op de endocannabinoïden 2-AG, anandamide en noladine-ether reageert, en men heeft zelfs de stelling geponeerd dat het de CB₃-receptor zelf is.

Men vermoedt ook dat, hoewel CBD weinig rechtstreekse affiniteit voor cannabinoïdereceptoren heeft, het meerdere indirecte effecten kan hebben. Deze kunnen ontstaan door de invloed van CBD op receptoren die geen deel uitmaken van het endocannabinoïde systeem, maar er wel mee samenwerken, of door de invloed op andere endocannabinoïden, bijvoorbeeld anandamide. De afbraak van deze molecuul wordt door CBD onderdrukt, waardoor het endogene gehalte en de bioactiviteit ervan toeneemt.

Het effect van CBD op niet-EC-receptoren

CBD is een volle maar zwakke agonist van de transient receptor potential vanilloid type 1 (TRPV₁), dat een belangrijke rol speelt bij de reactie op scherpe en schadelijke stoffen. TRPV₁ is een nociceptor, dat wil zeggen, als de receptor voldoende geprikkeld wordt, worden er signalen naar de hersenen gestuurd die een aantal automatische reacties, waaronder een pijngevoel, tot gevolg hebben.

De TRPV₁-receptor wordt beïnvloed door verschillende endocannabinoïden, zoals anandamide en de CB₁-receptoragonist N-arachidonoyl dopamine. Omgekeerd worden de cannabinoïdereceptoren beïnvloed door verscheidene vanilloïden, waaronder olvanil en pseudocapsaïcine, maar niet door capsaïcine zelf. Door de nauwe chemische overeenkomst tussen veel vanilloïden en cannabinoïden zijn onderzoekers tot de conclusie gekomen dat het onderzoek naar vanilloïden die cannabinoïden nabootsen grote mogelijkheden voor de geneeskunde biedt.

Het is ook aangetoond dat CBD werkt als een 5HT₁ₐ-receptoragonist. Deze receptor reguleert de expressie van serotonine (5HT) in het centrale zenuwstelsel en vormt wellicht de verklaring voor de vele angst- en depressieverlichtende eigenschappen van CBD. Bovendien levert het modulerende effect van CBD op de opiaatreceptoren mu en delta, die bij de pijnstillende en euforische reactie betrokken zijn, wellicht een bijdrage aan het totale effect dat een cannabisgebruiker ervaart.

Fysiologische eigenschappen

 

In industriële hennep wordt overwegend de cannabinoïde CBD aangetroffen.

Er is wel eens gezegd dat CBD medisch gezien nog belangrijker is dan THC. Een groot voordeel is dat het niet psychoactief is, waardoor het kan worden gebruikt zonder dat men bang hoeft te zijn dat een patiënt onder invloed raakt en niet meer kan functioneren. Daarnaast heeft het vele al bekende heilzame eigenschappen en ongetwijfeld vele die nog ontdekt moeten worden.

CBD heeft een pijnstillend, antidepressief en anxiolytisch (angstonderdrukkend) effect en de neuroprotectieve eigenschappen van CBD worden ook onderzocht. Neuroprotectie is een zeer belangrijke en nog steeds in belang toenemende tak van de geneeskunde waarbij de hersenstructuur en het centrale zenuwstelsel tegen schade worden beschermd, met inbegrip van voortschrijdende schade in het geval van een degeneratieve ziekte als Parkinson.

Cannabidiol en de remming van woekerende kankercellen

Het meest opwindend is misschien wel dat CBD een aantoonbaar remmend effect op woekerende kankercellen heeft. Vermoedelijk speelt het effect van CBD op de CB₂- en TRPV₁ -receptoren hierbij een rol door het opwekken van oxidatiestress. Een systemische biologische functie produceert reactieve zuurstofsoorten (reactive oxygen species – ROS) zoals peroxiden, zuurstofionen en vrije radicalen, die gewoonlijk moeten worden geneutraliseerd om de schade aan een cel te verkleinen.

Als het lichaam deze ROS niet effectief kan neutraliseren, kan de oxidatiestress toenemen totdat apoptose of celdood optreedt. Oxidatiestress is in verband gebracht met de ontwikkeling van verschillende progressieve ziektes, waaronder Alzheimer, Parkinson, het fragiele-X-syndroom en ook kanker zelf.

In een normale cel is een laag gehalte ROS nodig om normale signaaltransductie binnen een cel mogelijk te maken. Als de betreffende cel carcinomateus is, is er een hoog gehalte ROS nodig om het verhoogde metabolisme en de verhoogde celdeling en woekering mogelijk te maken. Daarom bevordert oxidatiestress normaal gesproken de uitbreiding van de kanker. Men heeft echter aangetoond dat door CBD opgewekte oxidatiestress apoptose in bepaalde soorten kankercellen kan veroorzaken, in het bijzonder in het menselijk borstcarcinoom.

Verkrijgbaarheid als medicijn

Momenteel worden voor medicinaal gebruik soorten met een hoog gehalte CBD en een laag gehalte THC ontwikkeld, zoals de Israëlische soort Avidekel.

In de VS is CBD niet ingedeeld in een drugscategorie en mag het dus legaal verkocht worden. Dixie Botanicals is gespecialiseerd in hennepzalf en -supplementen met natuurlijk voorkomende CBD en de producten van dit bedrijf en vele vergelijkbare bedrijven zijn in verschillende staten in de VS te koop. In Canada is CBD echter een drug van categorie II en formeel alleen legaal op recept verkrijgbaar, alhoewel er, in tegenstelling tot voor THC, geen wettelijke beperking geldt voor het toegestane percentage CBD.

 

Seshata Seshata is freelance schrijfster over cannabis en woont momenteel in Amsterdam.

Seshata werd geboren en getogen in Engeland en verhuisde in 2004 naar Amsterdam, waarna ze meteen bij de cannabisindustrie betrokken raakte. Naast haar werk in verschillende Amsterdamse coffeeshops begon ze in 2006 als vrijwilliger bij het Cannabis College om zo meer te weten te komen over de cannabisplant en het medische onderzoek naar de toepassing ervan. Ze heeft ook reizen door Marokko gemaakt, waar ze in de stadjes Chefchaouen en Ketama in de Rifvallei van lokale producenten en leveranciers heeft geleerd. Dankzij haar jarenlange ervaring schrijft Seshata nu voor een groot aantal publicaties over cannabis. Daarnaast ontwerpt ze op freelancebasis ook e-commerceoplossingen voor kleine bedrijven.

Be Sociable, Share!

Dit bericht is geplaatst in algemeen met de tags . Bookmark de permalink.