Herken de symptomen van huidkanker en wie loopt extra risico?

Vreemde plekjes en groeiende vlekjes

Huidkanker is de meest voorkomende kankersoort in Nederland. Dit geldt zowel voor mannen als voor vrouwen. Het wordt per jaar bij zo’n 36.000 mensen vastgesteld. Vroege ontdekking helpt de gevolgen beperkt te houden. Hoe herken je de symptomen?

Huidkanker kan iedereen overkomen, maar sommige mensen lopen er meer risico op dan anderen. Mensen die veelvuldig zonder bescherming in de zon liggen bijvoorbeeld, of met een groot aantal (afwijkende) moedervlekken. En mensen met een lichte huid lopen weer meer risico dan mensen met een donkere huid.

Carcinoom

Huidkanker ontstaat vrijwel altijd in de opperhuid. De twee vormen van huidkanker die ontstaan uit de cellen van de opperhuid zelf, het basaalcarcinoom en het plaveiselcarcinoom , komen het meeste voor. Samen vormen zij ongeveer 90 procent van de huidtumoren.

Melanoom

Een derde vorm van huidkanker is melanoom. Dit is huidkanker die ontstaat via pigmentcellen in de huid. Moedervlekken zijn een opeenhoping van deze pigmentcellen. Een melanoom groeit snel en is kwaadaardig. Niet alleen moedervlekken kunnen uitgroeien tot een melanoom maar het kan overal op de huid ontstaan.

Premaligne afwijking

Er zijn huidafwijkingen die nog geen kanker zijn, maar dat wel kunnen worden. Dit voorstadium van kanker wordt een premaligne afwijking genoemd.

De meest voorkomende aanwijzing voor huidkanker is een verandering op de huid, zoals een ruw plekje dat niet weggaat, een wondje dat niet geneest of een verandering in de kleur of grootte van een al bestaande huidafwijking, zoals een moedervlek. Actinische keratose komt het meest voor.

Actinische keratose

Actinische keratose komt voornamelijk voor bij oudere mensen, maar kan ook bij jongere mensen ontstaan, onder invloed van te veel ultraviolette straling. Het is een hoornig plekje dat een beetje op een wrat of een eczeemplekje lijkt. De huid voelt wat ruw aan. Wanneer je eraan krabt, kan er een klein wondje ontstaan.

Glanzend bultje

Niet alle voorstadia van huidkanker uiten zich echter als actinische keratose. Soms verschijnt er plotseling een wasachtig, bleek, glad, glanzend bultje. In andere gevallen ontstaat er een stevige rode knobbel die soms kan bloeden of een korst kan vormen. Ook kan het voorkomen dat een moedervlek ineens gaat bloeden of van kleur of vorm verandert.

Moedervlekken

Bij sommige mensen met veel pigmentvlekken is het risico op huidkanker sowieso al groter; zij hebben dan over het hele lichaam een groot aantal – al dan niet afwijkende – moedervlekken. We noemen dit dysplastische naevi. Dysplastische naevi verschillen onderling niet alleen in grootte, maar ook in vorm en kleur.

Wat te doen?

Een premaligne aandoening kan veranderen in een plaveiselcelcarcinoom. Daarom is het zaak je lichaam regelmatig te onderzoeken op vreemde plekjes, bultjes en veranderende moedervlekken. Vertrouw je het niet, ga dan altijd naar je huisarts.

De huisarts zal de verandering in de huid beoordelen en het plekje eventueel verwijderen. Ook kun je worden verwezen naar een dermatoloog of een (plastisch) chirurg. Heeft deze specialist het vermoeden dat er sprake is van huidkanker, dan wordt er een stukje van het weefsel verwijderd voor onderzoek. Meestal gebeurt dit onder plaatselijke verdoving. Als de verdenking op huidkanker erg groot is, kan de specialist het plekje ook direct in zijn geheel verwijderen. Een patholoog onderzoekt het verkregen weefsel daarna onder de microscoop. Alleen zo is definitief vast te stellen of het om kanker gaat en welke vorm van huidkanker het betreft.

Als huidkanker op tijd wordt ontdekt, is het goed te behandelen. Bij ernstige vormen van huidkanker, zoals het melanoom, kan vroege herkenning en behandeling zelfs levensreddend zijn. De duur en vorm van zo’n behandeling hangt af van het stadium van de huidkanker en de kankersoort.

Symptomen huidkanker

• Een moedervlek wordt dikker, verandert van kleur of krijgt een grillige vorm
• Jeuk aan een moedervlek
• Een korstje of zweertje op een moedervlek
• Bloedende moedervlekken
• Bleekroze huidafwijkingen met in het midden een witte, ruwe, schilferige plek
• Gladde, glazige knobbeltjes die langzaam groeien, eventueel met zweertjes en korstjes eromheen

wie loopt extra risico?

erfelijke aanleg, verminderde afweer, teveel zon

Huidkanker is de meest voorkomende kankersoort in Nederland. En sommige mensen lopen er meer risico op dan anderen. Wie moeten hun huid extra goed in de gaten houden?

Wanneer we het over het ontstaan van huidkanker hebben, wordt er al gauw gedacht aan fervente zonaanbidders die niet goed genoeg smeren. Natuurlijk brengt de koperen ploert risico’s met zich mee, maar er zijn meer zaken die het risico op huidkanker vergroten.

Afweer

Mensen met een zeer slecht werkend afweersysteem, bijvoorbeeld door besmetting met het HIV-virus, hebben een grotere kans op huidkanker. Door het slecht of niet werkend afweersysteem worden huidcellen die ontsporen niet opgeruimd en deze krijgen zo de kans uit te groeien tot huidkanker.

Erfelijkheid

Sommige soorten huidkanker zijn overerfelijk. Bij mensen die een melanoom hebben kan de ziekte bijvoorbeeld ook voorkomen bij een of meerdere familieleden. Dat betekent echter lang niet altijd dat er sprake is van een erfelijke vorm van het melanoom. Negentig procent van de melanomen is niet erfelijk.

Erfelijk melanoom wordt ook wel het FAMMM-syndroom genoemd (familial atypical multiple molemelanoma) of het Familiair Dysplastisch Neavus-syndroom.

Kenmerken van erfelijk melanoom

• Een melanoom bij ten minste twee eerstegraads familieleden of een melanoom bij in ieder geval drie tweede of derdegraads verwanten.
• Mensen met een erfelijke aanleg voor een melanoom hebben vaak (maar niet altijd) tientallen onregelmatig begrensde, verschillend gekleurde, grote moedervlekken. Deze moedervlekken kunnen ontaarden in melanomen.
• Erfelijk melanoom ontstaat meestal op relatief jonge leeftijd (vaak tussen 25 en 40 jaar).

Bestraling

Mensen die op jonge leeftijd zijn bestraald voor een huidaandoening, lopen later een verhoogd risico op huidkanker op en rond de bestraalde plek.

Leeftijd

Mensen boven de vijftig hebben een groter risico om huidkanker te krijgen Basaalcelcarcinoom en plaveiselcelcarcinoom worden vooral gezien vanaf vijftig jaar. Een melanoom kan overigens wel op jongere leeftijd ontstaan.

Lichamelijke kenmerken

Bepaalde lichamelijke kenmerken vergroten de kans op huidkanker. Het gaat dan met name om het huidtype. Mensen met een lichte huid lopen meer risico op huidkanker dan mensen met een donkere huid. Vooral als de lichte teint gepaard gaat met rossig of blond haar en blauwe ogen. Mensen met dit huidtype hebben namelijk minder pigment in de huid en dit pigment is een natuurlijke bescherming tegen UV-straling

Moedervlekken

Heb je veel moedervlekken (meer dan vijftig) dan loop je een hoger risico om een melanoom te ontwikkelen.

Orgaantransplantatie

Ook mensen die ooit een orgaantransplantatie hebben gehad, hebben een groter risico op huidkanker; met name plaveiselcelcarcinoom. Dit komt door de medicijnen die zij hebben moeten gebruiken of nog steeds slikken tegen afstotingsverschijnselen, die het afweersysteem aantasten. Het is voor hen extra raadzaam zich goed in te smeren tegen UV-straling.

Zon

In de meeste gevallen is huidkanker het gevolg van te veel blootstelling aan UV-straling . Deze UV-straling komt voor in zonlicht, maar ook in zonnebanken, hoogtezonnen en solaria. Als de huid te vaak en te lang aan UV-straling wordt blootgesteld kunnen de huidcellen beschadigen. Op langere termijn kan huidkanker het gevolg zijn. Een overmatige blootstelling aan ultraviolette straling tijdens de kinderjaren (tot ongeveer 15 jaar) vergroot de kans op huidkanker enorm. Hoe hoger de UV-belasting in de jeugdjaren, hoe groter het risico van basaalcelkanker op latere leeftijd. Het aantal keren dat iemand verbrandt doet ook ter zake. Naarmate iemand in zijn leven vaker verbrandt, neemt het risico op huidkanker toe.

Mensen die voor hun werk of voor hun plezier veel aan de zon worden blootgesteld of die in hun jeugd ernstig of vaak door de zon zijn verbrand en mensen die veelvuldig gebruik maken van de zonnebank , lopen daarom een verhoogd risico op huidkanker.

Huidkanker behandelen

Opereren, chemo of bestralen?

Huidkanker komt veel voor. Gelukkig is het – bij tijdige ontdekking – goed te behandelen. Maar hoe gaat dat eigenlijk in zijn werk? Komt er chemo bij kijken of is wegsnijden van een verdachte plekje voldoende? Alle behandelmethodes op een rij.

Wanneer huidkanker vroeg genoeg ontdekt wordt, kan het goed behandeld worden. Voor welke behandeling gekozen wordt, is onder andere afhankelijk van de soort huidkanker. Specialisten kijken verder naar de vorm, plaats en grootte van de huidtumor en houden rekening met de lichamelijke conditie en de leeftijd van de patiënt.

Cosmetische effect

Als er meerdere manieren zijn om een tumor te lijf te gaan, zullen de artsen niet alleen naar het medische aspect kijken, maar ook naar de ervaring van de arts met bepaalde behandeling, de wensen van de patiënt en bijvoorbeeld het cosmetische effect van de behandeling, zeker als de huidtumor op een zichtbare plaats zit.

Bestraling

Bestraling, oftewel radiotherapie , is een plaatselijke behandeling met als doel de kankercellen te vernietigen, terwijl de gezonde cellen zo veel mogelijk gespaard blijven. Het kan bij alle tumoren worden toegepast, maar vindt voornamelijk plaats bij tamelijk vergevorderde tumoren waarbij een operatie niet mogelijk is. Sommige patiënten met een plaveiselcelcarcinoom krijgen na de operatie een bestralingsbehandeling, ook als geen uitzaaiingen gevonden zijn.

Een nadeel van radiotherapie is dat ook de gezonde cellen een opdonder krijgen. Hierdoor krijgen patiënten soms met bijwerkingen te maken, zoals vermoeidheid en huidreacties (rode plekken, verkleuringen).

Bevriezing

Bevriezing of cryotherapie wordt gebruikt bij kleine en meerdere oppervlakkige huidtumoren en bij actinische keratose. Door bevriezing met vloeibare stikstof worden de kankercellen gedood. Dit gebeurt onder plaatselijke verdoving. Er ontstaat een vriesblaar en vervolgens een nattende wond die vrij snel heelt. Wat rest is een klein litteken.

Chemotherapie

Bij oppervlakkige basaalcelcarcinomen en actinische keratose past men soms chemotherapie toe door middel van een crème. De crème bevat een celdelingremmende en celdodende stof die ervoor zorgt dat de kankercellen sterven. Je brengt de crème drie weken lang, twee maal per dag dun op de huid aan. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld een wattentip of plastic handschoenen. Als gevolg van de behandeling verslechtert de huid eerst. Na een of twee weken treedt verbetering op.

Fotodynamische therapie

Fotodynamische therapie (PDT) is een soort lichttherapie. Deze behandelmethode wordt steeds meer toegepast, vooral bij actinische keratose en basalcelcarcinomen.

Bij PDT wordt een crème of een gel die de tumor gevoeliger maakt voor licht aangebracht op de huid. Deze lichtgevoelige stof wordt met name door de kankercellen opgenomen. Daarna wordt de huid enkele minuten belicht, meestal met rood licht.

Door de belichting ontstaat een chemisch proces in de kankercellen waardoor deze uiteindelijk sterven. De belichting kan soms wat pijn veroorzaken. Eventueel wordt de huid plaatselijk verdoofd. Na de eerste belichting volgt nog een belichting van de huid. Afhankelijk van de gebruikte crème vindt de tweede belichting meteen tijdens de eerste behandeling plaats of een week later. Na elke belichting wordt de huid verbonden. De wond is na een tot zes weken geheeld. PDT geeft meestal geen littekens. Wel kunnen er bepaalde huidreacties optreden, zoals (tijdelijke) verkleuringen.

Immunotherapie

Actinische keratose en oppervlakkige basaalcelcarcinomen kunnen ook worden behandeld met een crème die het eigen afweersysteem stimuleert de kankercellen op te ruimen. Dit noemen we immunotherapie. Ook hierbij breng je de crème enkele weken aan. De crème veroorzaakt roodheid van de huid en soms gaat de huid kapot. Dit geneest in twee tot zes weken.

Operatie

Bij een operatie verwijdert de dermatoloog of chirurg de tumor in zijn geheel. Dit wordt vaak bij melanomen gedaan. Meestal gebeurt dat onder verdoving van de plek rondom de tumor. Een ziekenhuisopname is zelden nodig. Narcose kan wel nodig zijn als de tumor behoorlijk groot is of diep is ingegroeid.

Huidtransplantatie

Het kan zijn dat de specialist de operatiewond niet direct kan sluiten omdat hij een grote hoeveelheid huid moet wegnemen. Dan is een reconstructie of huidtransplantatie nodig. Voor plaatsen in het gezicht gebruikt de arts hiervoor meestal huid van een andere plek in het gezicht of van de hals. Voor huidtransplantatie op andere plaatsen op het lichaam wordt er over het algemeen wat huid uit de lies weggenomen.

Een patholoog controleert na de operatie of het kwaadaardige weefsel in zijn geheel is verwijderd. Soms is een tweede operatie noodzakelijk om de tumor helemaal te kunnen verwijderen, zeker als er uitzaaiingen blijken te zijn.

Mohstechniek

Een speciale operatie is de mohstechniek. De specialist haalt de tumor krap weg. Vervolgens onderzoekt de specialist of de patholoog dit weefsel direct in het laboratorium. Als blijkt dat de tumor nog niet volledig verwijderd is, snijdt de specialist een extra reepje huid weg. Dit wordt opnieuw meteen onderzocht. Op deze manier blijft de wond zo klein mogelijk. De mohstechniek wordt vooral gebruikt op plaatsen waar de specialist weinig ruimte heeft de tumor ruim weg te snijden, bijvoorbeeld in het gezicht.

Wegbranden

Huidtumoren kunnen tenslotte ook, net als wratten, eenmalig worden ‘weggebrand’. Dit noemen we coagulatie of elektrocoagulatie. De te behandelen plek wordt eerst plaatselijk verdoofd.

Door: Franca van Dalen –

Gezondheidsnet.nl
Bronnen: KWF Kankerbestrijding, Huidkanker.nl, Huidziekten, Bergman Clinics
Meer over dit onderwerp met photos etc. www.stichtinghelpbijkanker.nl

Be Sociable, Share!

Dit bericht is geplaatst in algemeen, Huid Kanker met de tags , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark de permalink.